De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen in financiële kringen, en verwijst naar bedrijven die, ondanks aanhoudende verliezen en een gebrek aan levensvatbaarheid, kunstmatig in leven worden gehouden door schulden en herfinancieringen. Deze entiteiten, vergelijkbaar met zombies in een horrorfilm, blijven voortbestaan zonder daadwerkelijk waarde te creëren, en vormen een potentieel risico voor de stabiliteit van het financiële systeem. Het is een fenomeen dat complex is en multiple oorzaken kent, van lage rentetarieven tot overheidssteun die bedoeld is om banen te redden, maar vaak resulteert in het uitstellen van onvermijdelijke faillissementen.
Het concept van ‘zombillion’ bedrijven is niet nieuw, maar de omvang ervan is toegenomen, vooral na de financiële crisis van 2008 en de meer recente Covid-19 pandemie. In een omgeving van lage rentevoeten is het voor deze bedrijven relatief goedkoop om schulden aan te gaan en te herfinancieren, waardoor ze kunstmatig in leven worden gehouden. Dit kan leiden tot een verkeerde allocatie van kapitaal, waarbij investeringen worden aangetrokken die anders naar meer productieve en groeiende bedrijven zouden kunnen gaan. Het probleem is dat de aanhoudende aanwezigheid van deze ‘zombies’ de productiviteitsgroei remt en de economische veerkracht kan ondermijnen.
Verschillende factoren dragen bij aan het ontstaan en de instandhouding van zombillion bedrijven. Een van de belangrijkste is het langdurig lage rentetarief. Wanneer de kosten van lenen extreem laag zijn, kunnen bedrijven met zwakke financiële prestaties toch toegang krijgen tot kapitaal en hun schulden aflossen. Dit creëert een perverse stimulans om te blijven opereren, zelfs als de fundamentele vooruitzichten slecht zijn. Een andere factor is overheidssteun, zoals leningen, garanties en directe subsidies, die bedoeld zijn om bedrijven te redden en banen te beschermen. Hoewel deze steun op korte termijn nuttig kan zijn, kan het op lange termijn leiden tot het in leven houden van inefficiënte bedrijven die anders zouden failliet gaan. Belastingvoorschriften, met name de mogelijkheid om rente op schulden af te trekken, kunnen ook een rol spelen, omdat ze het aantrekkelijker maken om te lenen en schulden aan te gaan.
Banken en andere crediteuren spelen een cruciale rol in het proces van zombification. Ze kunnen ervoor kiezen om slechte leningen te herfinancieren om verliezen te vermijden, in de hoop dat de economie zal verbeteren en de bedrijven uiteindelijk zullen herstellen. Dit kan leiden tot een ‘extend and pretend’ strategie, waarbij problemen worden uitgesteld in plaats van worden opgelost. Deze strategie kan op korte termijn voordelig zijn voor de banken, maar op lange termijn kan het leiden tot grotere verliezen en een verzwakking van het financiële systeem. Het is belangrijk dat banken een realistische beoordeling maken van de kredietwaardigheid van bedrijven en dat ze bereid zijn om verliezen te accepteren wanneer dat nodig is.
| 2008 | 15% van de beursgenoteerde bedrijven | €500 miljard |
| 2015 | 20% van de beursgenoteerde bedrijven | €800 miljard |
| 2023 | 25% van de beursgenoteerde bedrijven | €1.2 biljoen |
De tabel hierboven geeft een indicatie van de toename van het aantal en de schulden van zombillion bedrijven over de afgelopen jaren. De cijfers zijn schattingen, maar illustreren wel de trend van toenemende financiële kwetsbaarheid.
De aanwezigheid van zombillion bedrijven heeft een aanzienlijke impact op de economie. Ten eerste remt het de productiviteitsgroei. Deze bedrijven zijn vaak inefficiënt en missen de middelen om te investeren in innovatie en verbetering. Hierdoor worden resources vastgehouden die beter besteed zouden kunnen worden aan meer productieve bedrijven. Ten tweede leidt het tot een verkeerde allocatie van kapitaal. Investeerders kunnen worden aangetrokken door de schijn van stabiliteit van deze bedrijven, terwijl ze eigenlijk geen duurzame waarde creëren. Dit kan leiden tot een vermindering van de totale economische efficiëntie. Ten derde kan het de concurrentie belemmeren, doordat zombillion bedrijven op basis van kunstmatige stimulansen kunnen blijven concurreren met gezondere bedrijven. De afwezigheid van voldoende faillissementen leidt er toe dat de markt niet schoon is.
Een van de meest zorgwekkende gevolgen van de aanwezigheid van zombillion bedrijven is de remmende werking op innovatie. Wanneer kapitaal wordt vastgehouden in inefficiënte bedrijven, is er minder geld beschikbaar voor investeringen in nieuwe technologieën en productontwikkeling. Dit kan de economische groei op lange termijn belemmeren en leiden tot een verlies van concurrentievermogen. Start-ups en kleine bedrijven die potentieel disruptieve innovaties kunnen introduceren, hebben vaak moeite om toegang te krijgen tot kapitaal, omdat investeerders de voorkeur geven aan de relatieve veiligheid van beproefde, zij het zwakke, bedrijven. Het is van groot belang dat de kapitaalallocatie wordt verbeterd, zodat innovatie en groei worden gestimuleerd.
Deze punten illustreren de verschillende negatieve effecten die zombillion bedrijven kunnen hebben op de economie. Het is van belang om deze effecten te begrijpen om passende beleidsmaatregelen te kunnen ontwikkelen.
Het identificeren van zombillion bedrijven is een complexe taak. Er is geen eenduidige definitie van wat een zombillion bedrijf is, maar er zijn een aantal kenmerken die kunnen worden gebruikt om ze te identificeren. Een van de belangrijkste kenmerken is een aanhoudend gebrek aan winstgevendheid. Zombillion bedrijven genereren vaak al jarenlang verliezen, maar blijven toch in leven door herfinanciering en schulden. Een ander kenmerk is een hoge schuldgraad. Deze bedrijven hebben vaak een hoge verhouding tussen schulden en eigen vermogen, wat betekent dat ze kwetsbaar zijn voor stijgende rentetarieven en economische recessies. Daarnaast kunnen zombillion bedrijven kenmerken vertonen zoals een lage kapitaalrendement, een lage groei en een gebrek aan innovatieve activiteit. Het is echter belangrijk op te merken dat niet elk bedrijf met deze kenmerken automatisch een zombillion bedrijf is.
Verschillende methoden kunnen worden gebruikt om zombillion bedrijven te analyseren. Traditionele financiële ratio's, zoals de interestdekkingsratio (EBIT/rentekosten) en de debt-to-equity ratio, kunnen worden gebruikt om de financiële gezondheid van bedrijven te beoordelen. Daarnaast kunnen meer geavanceerde technieken, zoals machine learning en data mining, worden gebruikt om patronen te identificeren die kenmerkend zijn voor zombillion bedrijven. Zo kunnen algoritmen worden getraind om bedrijven te identificeren die een hoog risico lopen om failliet te gaan, of die een lage kans hebben op toekomstige winstgevendheid. Het is belangrijk om een combinatie van verschillende methoden te gebruiken om een compleet beeld te krijgen van de financiële situatie van een bedrijf.
Deze stappen bieden een praktische handvat voor het beoordelen van de financiële levensvatbaarheid van een bedrijf en het identificeren van potentiele ‘zombies’.
Het aanpakken van het probleem van zombillion bedrijven vereist een combinatie van beleidsmaatregelen. Ten eerste is het belangrijk om een strenger toezicht op de banksector in te voeren, zodat banken worden gestimuleerd om realistische beoordelingen te maken van de kredietwaardigheid van bedrijven. Ten tweede kan de overheid overwegen om de steun aan zombillion bedrijven te verminderen. Hoewel dit op korte termijn pijnlijke gevolgen kan hebben, kan het op lange termijn leiden tot een efficiëntere allocatie van kapitaal en een hogere economische groei. Ten derde is het belangrijk om te investeren in onderwijs en onderzoek, zodat de economie veerkrachtiger wordt en beter in staat is om te reageren op toekomstige schokken. Een gezonde economie is in staat om verlies te nemen en nieuwe bedrijven te laten ontstaan.
De toekomst zal ook uitdagingen met zich meebrengen. De huidige omgeving van lage rentevoeten maakt het moeilijker om zombillion bedrijven te identificeren en aan te pakken. Daarnaast kan de politieke druk om banen te redden het moeilijker maken om moeilijke beslissingen te nemen over overheidssteun. Het is essentieel dat beleidsmakers zich bewust zijn van deze uitdagingen en dat ze bereid zijn om moeilijke beslissingen te nemen om de stabiliteit van het financiële systeem en de duurzame economische groei te waarborgen.
Een interessant aspect van de huidige financiële landschap is de toenemende rol van private equity bedrijven. Hoewel ze vaak worden gezien als instrumenten voor herstructurering en efficiëntieverbetering, kunnen ze ook betrokken zijn bij het in leven houden van zombillion bedrijven. Private equity firm kan een bedrijf overnemen dat in financiële moeilijkheden verkeert, het herstructureren met behulp van schulden en vervolgens proberen het bedrijf weer winstgevend te maken. Als dit niet lukt, kan het bedrijf uiteindelijk failliet gaan, maar in de tussentijd kan de private equity firma aanzienlijke winsten hebben gemaakt uit de herfinanciering en het beheer van het bedrijf. Dit roept vragen op over de rol van private equity in het bevorderen van financiële stabiliteit en het voorkomen van zombification.
De interactie tussen private equity, zombillion bedrijven, en de bredere economie is een complex fenomeen dat verder onderzoek vereist. Het is van belang om de incentives van private equity firma's te begrijpen en om te beoordelen of hun activiteiten bijdragen aan een gezonde en duurzame economie. Transparantie en regulering kunnen een rol spelen bij het waarborgen dat private equity bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen in het bevorderen van financiële stabiliteit en het voorkomen van risicovol gedrag.
WhatsApp Destek